Povodom Svetskog dana borbe protiv moždanog udara, koji se obeležava 29. oktobra, posebna pažnja posvećuje se prevenciji, prepoznavanju prvih simptoma i pravovremenom reagovanju. U Srbiji se godišnje zabeleži oko 25.000 slučajeva moždanog udara, dok se u Opštoj bolnici u Subotici svake godine leči između 450 i 500 pacijenata sa ovom dijagnozom.
Najvažnije je sprečiti da do moždanog udara uopšte dođe, zbog čega je primarna prevencija od izuzetnog značaja, ističe dr Livija Despenić, neurolog i načelnica Odeljenja za neurologiju Opšte bolnice Subotica.
– To podrazumeva, pre svega, primarnu prevenciju svih vaskularnih bolesti kroz kontrolu i otklanjanje faktora rizika koji mogu dovesti do moždanog udara. Važna je i sekundarna prevencija, odnosno sprečavanje ponovnog moždanog udara. Treći segment je pravovremeno i adekvatno lečenje, koje danas, zahvaljujući savremenim terapijskim metodama, pruža značajne mogućnosti za oporavak pacijenata, u pojedinim slučajevima i za potpuni oporavak.
Faktori rizika za nastanak moždanog udara uključuju visok krvni pritisak, šećernu bolest, srčana oboljenja, povišene masnoće u krvi, pušenje i stariju životnu dob. Uzroci mogu biti i ređa oboljenja koja se češće javljaju kod mlađih osoba. Kada do moždanog udara dođe, brzo prepoznavanje simptoma i pravovremeno započinjanje lečenja od presudnog su značaja.
Postoje dva osnovna tipa moždanog udara. Ishemijski moždani udar nastaje usled začepljenja krvnog suda u mozgu, najčešće krvnim ugruškom, dok hemoragijski nastaje usled pucanja krvnog suda i krvarenja u mozgu. U zavisnosti od tipa moždanog udara i stanja pacijenta, lečenje može uključivati lekove, endovaskularne procedure i neurohirurške intervencije.
– Simptomi mogu biti i glavobolja, vrtoglavica, zbunjenost i konfuzija, iako oni na prvi pogled ne moraju ukazivati na moždani udar. Zato treba razmišljati i o toj mogućnosti. Upozoravajući znaci su i iskrivljenost lica, slabost ili oduzetost jedne strane tela, poremećaji koncentracije, otežan hod, kao i smetnje vida ili sluha. Prema poznatim pokazateljima, približno trećina pacijenata umire, trećina ostaje sa manjim ili većim stepenom invaliditeta, dok se trećina oporavi. Ipak, samo deo pacijenata uspeva da se vrati na posao. Moždani udar može se javiti i u srednjem životnom dobu, a značajan broj slučajeva beleži se između 45. i 60. godine.
Zdrav način života, umerena fizička aktivnost i očuvanje mentalne aktivnosti važni su za smanjenje rizika od moždanog udara. Posebno se ističe značaj pravilne ishrane, redovnog kretanja, kontrole krvnog pritiska i drugih faktora rizika, ali i održavanja socijalnih kontakata. Primarna prevencija, kao i sprečavanje ponovnog moždanog udara kod osoba koje su ga već preživele, predstavljaju važan deo borbe protiv ove bolesti.
Realizovano u okviru projekta „To je subotički” koji je sufinansiran iz budžeta Grada Subotice. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.